Op 15 februari diende de extreem-rechtse NSC een motie in om de zorg voor trans kinderen te onderzoeken en de uitkomsten te vergelijken met die in andere landen. Rosanne Hertzberger die de motie indiende vroeg specifiek om een vergelijking met landen zoals Zweden, Finland en het Verenigd Koninkrijk. Landen die al jaren geleden de koers rondom deze zorg radicaal wijzigden en daarmee expliciet afwijken van de WPATH Standards of Care. De uitkomsten in die landen vergelijken met die van ons, is dus niet mogelijk.
Het meest extreme voorbeeld hiervan is het Verenigd Koninkrijk dat de zorg voor trans kinderen criminaliseerde. Daar komt bij dat feitelijk juiste informatie in dat land actief wordt onderdrukt: dat het aantal zelfmoorden onder trans kinderen radicaal steeg onder invloed van Hilary Cass, wordt er actief ontkent door de regering.
De motie van Hertzberger stelde dus de veiligheid en effectiviteit ter discussie en zo werd de Gezondheidsraad gevraagd om experts bij elkaar te zoeken die zich over dit onderwerp moesten buigen. Dit instituut is zo onafhankelijk mogelijk. Op sommige experts valt echter absoluut wat aan te merken.
Zoals prof. dr. H.J.J. Das, hoogleraar communicatie en beïnvloeding, Radboud Universiteit, Nijmegen, iemand zonder medische kennis. Samen met Chris Verhaak onderzocht ze eerder op problematische wijze waarom er “zoveel” trans jongens werden verwezen. Een onderzoek waaraan rabiaat seksisme ten grondslag ligt, want het aantal trans meisjes onderzocht men nooit op dezelfde wijze.
In het onderzoek bleek duidelijk dat deze stijging niet als een normale vorm van natuurlijke variatie van mensen werd gezien. Men zocht kostte wat kost een simpele verklaring, 1 specifieke aanleiding, maar vond deze niet.
Uitstel van advies
Het advies van De Gezondheidsraad heeft vertraging opgelopen. En dat is zorgelijk, want dat geeft anti-trans partijen in de Kamer, maar ook daarbuiten de gelegenheid het gender-kritisch fascisme van nieuwe brandstof te voorzien.
Dat zie je terug in deze Kamervragen, van de hand van Mirjam Bikker (ChristenUnie) en Diederik van Dijk (SGP). Het register van beschuldigingen en verdachtmakingen gaat maximaal open.
Duidelijk wordt dat anti-trans activist Lodewijk Smeehuijzen, in 2024 samen met Jilles Smids verantwoordelijk voor de anti-trans haatconferentie in de Vrije Universiteit te Amsterdam zijn activisme duidelijk nog niet gestaakt heeft.
Vraag 1:
“Bent u bekend met het artikel van prof. mr. J.L. Smeehuijzen «De Gezondheidsraad en het reguleringsklimaat rond puberteitsremming bij minderjarigen» in het Nederlands Juristenblad?”
https://www.njb.nl/blogs/de-gezondheidsraad-en-het-reguleringsklimaat-rond-puberteitsremming-bij-minderjarigen/
Dit Nederlands JuristenBlad is al eerder verantwoordelijk geweest voor het geven van een platform aan anti-trans haat en desinformatie. Smeehuijzen was toen samen met Coen Hoekstra en Jilles Smids de auteurs. Ik besteed weinig tijd aan de leugens in het artikel: dat verdient eigenlijk een eigen, apart artikel. Het enige dat ik van je vraag is om na te denken wat een professor Rechten denkt te moeten (en mogen)zeggen over medische zorg.
Dat iemand met die titel overgaat tot hetzelfde soort beschuldigingen als geuit door SGP en ChristenUnie, nog voordat er een advies is uitgebracht toont zeer goed wat het doel is. Dit instituut moet zwart gemaakt worden, zodat het over een tijdje uitgebrachte advies makkelijk terzijde geschoven kan worden omdat het gemaakt zou zijn door radicale ideologen.
In vraag 2 zien we de SGP en ChristenUnie maximaal voorsorteren op het alvast negeren of in diskrediet brengen van het straks uit te brengen advies: men gooit de experts die de Gezondheidsraad bij elkaar zocht gewoon onder de bus.
Vraag 2:
“Wat is uw reactie op de bevindingen van prof. Smeehuijzen ten aanzien van de onafhankelijkheid en de schijn van belangenverstrengeling van de leden van de commissie van de Gezondheidsraad die onderzoek doet naar gezondheidsrechtelijke en medische aspecten van het gebruik van puberteitsremmers bij minderjarigen met genderdysforie?”
Want stel je voor dat experts daadwerkelijk ervaring hebben met de zorg die ze nu zullen beoordelen! Draai dit eens om en stel je even voor dat je gaat ijveren voor de gedachte dat een uroloog open-hart chirurgie moet kunnen beoordelen. Hier wordt dus gewoon beweerd dat artsen bewust slechte zorg leveren en dat in de doofpot stoppen.
Openlijk wekken SGP en ChristenUnie de suggestie dat de artsen die trans kinderen zorg verlenen onmogelijk gedegen, kritisch onderzoek kunnen doen. Onderzoek gebaseerd op (laat ik het nog maar even herhalen) de leugens van een Kamerlid: de alarmerende geluiden over deze zorg, zijn nergens op gebaseerd.
In vraag 3 zien we opnieuw een niet-aflatende verdachtmaking aan het adres van de betrokken artsen: Mirjam Bikker en Diederik van Dijk stellen zelfs dat als je expert bent in deze zorg, dat meewerken aan onderzoek dan automatisch belangenverstrengeling is:
Vraag 3:
“Hoe verhoudt in uw ogen de samenstelling van de genoemde commissie zich tot de «Code ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling» die de Gezondheidsraad verplicht zijn commissies zo samen te stellen dat het risico op kleuring van de oordeelsvorming door institutionele, professionele of persoonlijke belangen wordt geminimaliseerd en de geloofwaardigheid van het advies gewaarborgd blijft?”
In het antwoord op vraag 4 wordt het echter erg zorgelijk: daar zien we dat de Gezondheidsraad een platform geeft aan anti-trans stemmen zoals die van Lodewijk Smeehuijzen, die zich duidelijk afzet tegen de wetenschap.
Je moet je echt afvragen wat de rol van een hoogleraar in de Rechten dient te zijn in een expert-groep als deze. Maar hiermee gebeurd wel precies waar ik bang voor was: de Gezondheidsraad geeft ruimte aan dit sentiment. Ik plaats een deel van de beantwoording van de minister, die duidelijk laat merken dat ook anti-trans geluiden uit andere landen meer dan welkom zijn bij de Gezondheidsraad. Een hele eigenaardige reactie, terwijl het nou juist ging om het wetenschappelijk kader in Nederland:
(…)
“Om (wetenschappelijke) bias en/of tunnelvisie te voorkomen heeft aan het begin van het adviesproces een raadpleging plaatsgevonden, zodat de commissie kennis kon nemen van perspectieven die niet of nauwelijks in de literatuur terug te vinden zijn. Hiervoor zijn belanghebbenden en ervaringsdeskundigen (zowel kinderen als ouders) met positieve en negatieve ervaringen met transgenderzorg uitgenodigd. Ook heeft de commissie verschillende klinische experts uit Engeland, Frankrijk, Duitsland en Zweden geraadpleegd, met uiteenlopende perspectieven op de transgenderzorg voor jongeren.
De Gezondheidsraad heeft aangegeven dat de auteur van het artikel uit het Nederland Juristenblad ook is uitgenodigd door de commissie om zijn kennis en bezwaren in de vergadering met de commissie te delen. De auteur heeft naar aanleiding van deze uitnodiging een schriftelijk bijdrage geleverd.”
Dat de minister spreekt van een risico op tunnelvisie of vooringenomen, bevooroordeelde wetenschappers vind ik ongelooflijk griezelig. Elke goede wetenschapper leert de beïnvloeding door vooroordelen zo goed mogelijk te voorkomen, evenals tunnelvisie. Daar komt nog bij dat het juist mensen als Smeehuijzen, Bikker en Van Dijk zijn die inzake dit onderwerp hun vooroordelen maximaal laten spreken. Nog erger: zij die daar het meest van op de hoogte zijn en zich er zo tegen proberen te wapenen, worden uitgelegd als de échte vooringenomen en bevooroordeelde wetenschappers!
SGP en ChristenUnie hebben haast
In vraag 10 wordt nog duidelijker hoe deze partijen erin staan. Je kunt de frustratie bijna proeven over het feit dat de Tweede Kamer/Ministerraad moet wachten met de herziening van het Kwaliteitskader Transgenderzorg tot NA het advies van De Gezondheidsraad:
Vraag 10:
“Is het de bedoeling dat de herziening van het Kwaliteitskader Transgenderzorg pas
wordt voltooid na ommekomst van het advies van het onderzoek van de Gezondheidsraad?”
“Kan de minister even haast maken met het kapot maken van trans kinderen!?” Dat is hoe ik het lees.
Hiermee beantwoorden de partijen in kwestie ook aan een ander stuk: het ontwikkelen van een nieuwe richtlijn voor de behandeling van trans kinderen. Een vraag aan het Zorg Instituut dat met dit stuk niet per se verweven of verbonden is, anders dan het onderwerp op zich. Het een sluit het ander niet uit.
De zorgelijke geluiden die deze partijen nu en natuurlijk al eerder hebben laten horen, tonen ons hoe hun opstelling in de toekomst zal zijn. Ook het Zorginstituut moet zich opmaken en gaan wapenen tegen het oprukkende (christo-)fascisme en de daarmee gepaard gaande verdachtmakingen en leugens.
Machteloosheid
Ik denk dat veel trans personen het gevoel wel herkennen dat ze zich machteloos voelen als ze dit soort nieuws zien. Nieuws waar je steeds minder vaak actief naar op zoek hoeft: de Nederlandse media vindt het fantastisch om anti-trans stukken te publiceren, maar positieve geluiden? Die hoor je niet.
Het gevoel bij trans mensen dat het net zich ook hier begint te sluiten en dat door het opkomende fascisme hun uitroeiing steeds openlijker op de agenda komt te staan, zal hen vrees ik niet vreemd zijn. Zelf ken ik meerdere trans personen die hun spullen al klaar hebben staan om het land te verlaten.
Om die machteloosheid het hoofd te bieden, stuurde ik 1 juni 2026 de Gezondheidsraad de vraag:
“Bent u het met mij eens dat u in de ontwikkeling van een nieuwe behandelrichtlijn (dat is hoe ik het zie) anti-trans activisten dient te negeren?”
En nu maar afwachten wat hierop het antwoord zal zijn. Voor mij staat vast dat dit een blunder van jewelste is en dat het onbestaanbaar zou moeten zijn dat zulke totale niet-experts deze ruimte krijgen.
Een wetenschappelijk orgaan hoort geen luisterend oor te bieden aan anti-wetenschappelijke visies gestoeld op leugens die haat bevorderen en uitsluiting voorstaan.