Op mijn werk gebruiken we voor interviews de dasspeldmicrofoontjes van het Zwitserse Voice Technologies, type VT506. De 6 slaat op een boost in het hogere frequentiebereik, wat ze iets beter geschikt maakt voor gebruik onder kleding.
Af en toe ontstaat een draadbreuk direct achter het element, dat in een spuitgietrubberen omhulsel zit. Het hoofd techniek gooide er ooit een op mijn bureau met de mededeling “Als je zin hebt in een uitdaging…!” En zo geschiedde.
De reparatie van nummer 1 had meer met geluk te maken dan vaardigheid: van nummer 2 (er ging er toevallig nog een kapot) verhitte ik het elementje iets te lang. Het microfoontje werkte, maar was zo’n 6dB zachter. Dat is een verschil van 4 keer!
Het hulpstukje
Het spuitgiet-rubber is vreselijk taai en vereist een goed, smal, mesje. Zelf gebruik ik een scalpel, nummer 3 van de BACO in IJmuiden. Omdat het elementje echt piepklein is, kan ik je echt afraden om dit zonder hulpmiddelen te doen.
Het hulpmiddel dat ik ervoor bedacht is dit witte stukje plastic, dat vlak op tafel geplaatst nog het meest op een soort piepklein tosti-ijzer lijkt.
De behuizing van het microfoontje past precies in dit hulpstukje, dat je daarna dichtklapt, zodat je tijdens het snijden niet al te gemakkelijk kan uitschieten.
Daarnaast helpt het om heel precies op de spuitgietnaad het rubber open te snijden. Op de plek van het metalen element is het rubber ongeveer een halve millimeter dik.
Net iets over de helft moet je een voorzichtige beweging naar boven maken (hier open ik het hulpstukje een beetje voor) terwijl je dieper doorsteekt om boven het element het rubber door te snijden, zodat je uiteindelijk zoals op foto hier direct boven 2 helften hebt.
Dit hulpstukje voorkomt niet dat je de draad-restanten doorsnijdt, terwijl het wel handig kan zijn om de juiste kleuren nog te zien. Mocht je die niet kunnen zien kun je onthouden dat met de opening van het element naar je toe en de draden aan de onderkant, de groene draad links gaat, en de rode rechts. De koperkleurige zit dan dus automatisch in het midden.
Ik denk nog na over het printen van een groter hulpstukje: het is nu eigenlijk nog wat te klein om veilig te werken. Deze inschattingsfout bij het maken van een 3D ontwerp versus het printen maakte ik al wel eens eerder.
Wat óók kan gebeuren overigens is dat je een of twee soldeer-eilandjes lostrekt van het elementje: voor zo ver ik kan zien een niet te herstellen vorm van schade.
De draad voorbereiden
Voorbereiding van de nieuwe aansluiting vereist voorzichtigheid: hetzelfde mesje om de behuizing open te maken kun je gebruiken voor het aanstrippen van de algemene isolatie. Druk daarbij niet te hard en rol ongeveer 1, hoogstens 2 keer heen en weer: anders ga je zonder pardon door een (of 2) aders heen. In de onderstaande foto strip ik voor de zichtbaarheid iets meer aan en gebruik ik een wit plaatje ABS voor de zichtbaarheid, de snijmat is namelijk donkergroen:
De nylon kern wikkelhulp
De algemene isolatie aangestript heb je 3 verschillende aders. De rode en koperkleurige draad (en soms de groene, het lijkt tussen batches van deze microfoontjes te verschillen) bevatten een nylon wikkelhulp als kern. Deze moet je weghalen, anders vervuilt deze de soldeerverbinding en maakt het aanzetten van de draad lastig.
Om deze kern weg te halen scheid ik alle aders van dezelfde kleur door ze ten opzichte van de algemene isolatie 90 graden naar buiten te buigen. Zo komt de nylon kern bloot te liggen. Wees hiermee voorzichtig, want doe dit te vaak en ze breken af. Voor de onderstaande foto heb ik een zwart ABS plaatje gebruikt voor de duidelijkheid: de kern is namelijk wit en op de snijmat met gele snijlijnen niet goed zichtbaar:
Is de nylon kern “los” van de aders, leg ik deze op een snijmatje en zet het mesje dicht op de algemene isolatie op de nylon draad. Oefen wat lichte druk uit op het mesje om de nylon draad af te snijden. Duw de aders van elke kleur een beetje bij elkaar, maar niet ín elkaar: je moet namelijk de gekleurde coating nog verwijderen.
De isolerende coating
Als je deze coating laat zitten, raakt deze aan de kook bij het solderen en vervuilt, net als de nylon kern de verbinding. Ik heb met het laten zitten van de coating bij het aanzetten van een nieuwe 3,5mm jack plug slechte ervaringen: in het tin kwam vaak een vieze, kleverige zwarte klodder te zitten.
Een andere methode voorafgaand aan het solderen is de coating verbranden met een aansteker. Het resultaat is wisselend: soms levert dit namelijk roet-aanslag op wat óók de verbinding kan vervuilen.
Daarom gebruik deze methode, waarvoor je het mesje dat je al gebruikte nodig hebt:
- Leg de draad met het gestripte gedeelte van je voor je
- Zorg dat de aders van 1 kleur zo goed mogelijk bij elkaar liggen
- Houd het mesje haaks op de draad voor je (zoals bij het strippen van de algemene isolatie)
- Kantel het meisje zo’n 30-40 graden met het snijvlak naar je toe
- Schraap met lichte druk voorzichtig van je af over de aders
- Draai de draad hierna om en herhaal stappen 1 tot en met 5. Het soldeertin moet iets van houvast hebben, maar superschoon hoeft niet
Als het goed is zul je aan het eind van de rode en groene ader wat rood en groen “stof” zien liggen. Bekijk het resultaat desnoods nog even met een vergrootglas en herhaal het schrapen desnoods aan “de andere kant” van de draad. Het enige wat we hiermee doen is het creëren van houvast voor het tin.
Solderen aan het element
Wat je voor deze stap nodig zult hebben is een fijne soldeerbout. Zelf gebruik ik een Weller WP65 met een fijne 1,5mm grote punt. Groter kan, maar vereist een vastere hand en je riskeert wat gemakkelijker een eilandje aan het andere eilandje te solderen. Met een kleinere soldeerbout is het bovendien minder gemakkelijk om het elementje kapot te solderen.
Met de opening van het element naar je toe gericht, soldeereilandjes naar onderen, soldeer je de groene draad links, de koperkleurige in het midden en de rode rechts. Wat ik zelf inmiddels doe, nadat ik nummer 2 kapot soldeerde: draad gesoldeerd, en even een halve minuut wachten. Het zou ook best kunnen dat men voor deze verbinding in de fabriek van Voice Technologies een soldeertin gebruikt dat bij lagere temperaturen smelt.
Zitten de draden vast is het tijd om te testen (het zou lullig zijn als je de behuizing alweer gesloten hebt voordat je weet of je reparatie een succes was). Ik had zelf toen geen G-zenderset van Sennheiser, dus gebruikte ik MZA 900P adapter van hetzelfde merk. Die maakt van fantoomvoeding de “bias voltage” voor dit soort microfoontjes maakt. En er kwam prachtig geluid uit. Natuurlijk heb ik de apparatuur niet om te testen of het microfoontje zich nog steeds binnen specificaties gedraagt.
Maar het voelt toch stiekem heel erg goed om een product van ongeveer 300-400 euro te repareren. (En ze klinken een stuk beter dan de Sennheiser microfoontjes die je vaak bij de G-packs krijgt!)
Het sluiten van de behuizing
Hoewel het aan jouw is om te bepalen hoe je de behuizing sluit, kun je het op twee manieren doen. Bij het eerste microfoontje schroeide ik de behuizing dicht door een stukje nikkel-strip aan de soldeerbout vast te maken (je wilt immers je bout schoon houden). Hoewel dit werkt, kan de buitenkant van het microfoontje hierdoor wat onregelmatig ogen en aanvoelen. Sommige accessoires van dit microfoontje passen daardoor niet goed.
Het allerbelangrijkste is echter dat je op deze manier niet de trek- en buigontlasting weer vast kunt maken. Je microfoontje blijft dus extreem kwetsbaar bij gebruik: je trekt immers aan de draadjes die aan het element zitten.
Daarom heb ik een tijdje geleden een versie van secondenlijm gebruikt waar rubberdeeltjes aan zijn toegevoegd om zo ook sommige rubberverbindingen te kunnen lijmen. Ik kan je aanraden hiervoor handschoenen te gebruiken, want de lijm gedraagt zich als gewone secondelijm. Anders gezegd: hij is bijzonder goed in het aan elkaar lijmen van je vingers!
Voor deze reparatie wil ik nog een keer een stencil maken zodat ik precies de juiste hoeveelheid lijm kan aanbrengen zodat er niet een grote hoeveelheid tussen de rubberdelen van de behuizing uitgeperst wordt. Doe je het goed, kun je met deze lijm zelfs de trek-ontlasting weer herstellen. Secondenlijm droogt kneppelhard op, dus de buigontlasting wordt iets stugger, maar is bij een volledig intact microfoontje van zichzelf toch al vrij stug, dus dat merk je niet zo gauw.